बेवारिसे शवको सम्मानजनक व्यवस्थापन गर्दै लियो क्लब अफ काठमाडौँ परिकल्पना: मानवीय सेवामा नयाँ आयाम

काठमाडौँ नेपाल ।

“सेवा नै धर्म हो” भन्ने मूल मन्त्रलाई आत्मसात् गर्दै सामाजिक सेवामा सक्रिय लियो क्लब अफ काठमाडौँ परिकल्पनाले एक उदाहरणीय मानवीय कार्य सम्पन्न गरेको छ। काठमाडौँको महाराजगन्जस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल (टिचिङ) मा महिनौँदेखि बेवारिसे अवस्थामा रहेका शवहरूको उक्त क्लबले विधिवत् र सम्मानजनक रूपमा अन्तिम संस्कार गरेको छ। लामो समयसम्म अस्पतालको मर्चरीमा रहेका र कुनै पनि परिवार वा आफन्तले दाबी नगरेका ती शवहरूको व्यवस्थापनमा क्लबले अग्रसरता देखाएको हो। सामाजिक उत्तरदायित्व र मानवीय संवेदनालाई ध्यानमा राख्दै, क्लबले ती बेवारिसे शवहरूलाई पशुपतिनाथस्थित विद्युतीय शवदाह गृहमा लगेर अन्तिम संस्कार सम्पन्न गरेको छ।

मानवीय कर्तव्यको परिचय

कुनै पनि व्यक्तिको मृत्युपछि उसको शरीरले पाउनुपर्ने न्यूनतम सम्मान र धार्मिक संस्कार पाउनु नैसर्गिक अधिकार हो। तर, पहिचान खुल्न नसकेका वा आफन्त नभएका कारण अस्पतालमा बेवारिसे बनेका शवहरूले उचित निकास नपाइरहेको अवस्थामा लियो क्लबको यो कदम निकै सराहनीय देखिएको छ। क्लबका सदस्यहरूले केवल संस्थागत दायित्व मात्र नभई, एक सचेत नागरिकका रूपमा आफ्नो मानवीय धर्म निर्वाह गरेका छन्।
यस पुण्य कार्यको सम्पूर्ण संयोजन र नेतृत्व लियो जिल्ला परिषद् ३२५ आई नेपालका जिल्ला ग्लोबल सर्भिस टिम (GST) संयोजक निकेश गौतमले गरेका थिए। गौतमको प्रत्यक्ष रेखदेख र सक्रियतामा शवहरूको कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी अन्तिम संस्कारको व्यवस्था मिलाइएको थियो।
निरन्तरताको आवश्यकतामा जोड

अन्तिम संस्कार पश्चात् आफ्नो प्रतिक्रिया दिँदै संयोजक निकेश गौतमले समाजमा बेवारिसे शवहरूको व्यवस्थापन एक जटिल चुनौतीका रूपमा रहेको बताए। उनले भने, “संसारमा कोही पनि व्यक्ति बेवारिसे हुनु हुँदैन। मृत्युपश्चात् पनि शरीरको उचित सम्मान हुनुपर्छ। यी शवहरूको सम्मानजनक अन्तिम संस्कार गर्नु हाम्रो समाजप्रतिको मानवीय कर्तव्य हो।”
गौतमले थप प्रस्ट पार्दै भने कि यस्ता कार्यहरू केवल एक पटक गरेर पुग्दैन, यसलाई निरन्तरता दिनु आवश्यक छ। राज्य र अस्पताल प्रशासनले मात्र सबै भार थाम्न नसक्ने अवस्थामा युवाहरू र सामाजिक संस्थाहरूको सक्रियताले नै सभ्य समाजको निर्माण हुने उनको तर्क थियो।

युवाहरूको सक्रियता र सकारात्मक सन्देश
लियो क्लब अफ काठमाडौँ परिकल्पनाले गरेको यो कार्यले युवा पुस्तालाई सामाजिक सेवामा लाग्न ठुलो ऊर्जा प्रदान गरेको छ। सामान्यतया युवा क्लबहरू उत्सव र मनोरञ्जनात्मक कार्यमा केन्द्रित हुने जनगुनासो सुनिने गरे तापनि, लियो क्लबले मृत्यु संस्कार जस्तो संवेदनशील र कठिन कार्यलाई रोजेर समाजलाई सकारात्मक सन्देश दिएको छ।
शिक्षण अस्पताल प्रशासनले पनि क्लबको यो सहयोगप्रति आभार प्रकट गरेको छ। अस्पतालमा लामो समय शव रहँदा ठाउँको अभाव हुनुका साथै व्यवस्थापनमा समस्या पर्ने गरेकोमा सामाजिक संस्थाको यस्तो पहलले ठुलो राहत पुग्ने अस्पताल स्रोतको भनाइ छ।

निष्कर्ष
समाजमा पछाडि परेका र सहाराविहीनहरूको आवाज बन्ने उद्देश्य बोकेको लियो क्लबले बेवारिसे शवको सद्गत गरेर “अन्तिम बिदाइ” लाई पनि सम्मानित बनाएको छ। पशुपतिनाथको आर्यघाटमा विद्युतीय मेसिनमार्फत गरिएको यो दाहसंस्कारले वातावरण संरक्षण र मितव्ययितालाई पनि सघाएको छ।
अन्ततः, लियो क्लब अफ काठमाडौँ परिकल्पना र निकेश गौतम, आशिष पोख्रेल जस्ता युवा नेतृत्वको यो कार्यले मानवता अझै जीवितै रहेको पुष्टि गरेको छ। यस्ता कार्यहरूले बेवारिसे अवस्थामै मृत्युवरण गर्न बाध्य भएकाहरूप्रति समाजको उत्तरदायित्वलाई पुनः स्मरण गराएको छ।